Berghuis và nỗi ám ảnh 'tung đồng xu': Ajax cần một kế hoạch đủ rõ ràng, không chỉ là một danh hiệu

Steven Berghuis bước vào trận gặp Telstar với một thứ từng biến mất khỏi Ajax ở mùa giải trước: sự rõ ràng. Anh kể lại trên kênh truyền thông chính thức của CLB rằng đã có những thời điểm trước giờ bóng lăn, cảm giác của cả đội giống như tung một đồng xu. Không ai biết Ajax nào sẽ xuất hiện trên sân. Berghuis không nói về một pha bóng cụ thể hay một bàn thắng đẹp. Anh nói về điều mà người hâm mộ thường khó nhìn thấy ngay từ khán đài: cấu trúc và niềm tin. Khi một đội bóng lớn sa sút, người ta thường tìm kiếm nguyên nhân ở cá nhân, ở phòng thay đồ, ở áp lực danh hiệu. Nhưng tiền vệ kỳ cựu này muốn nói tới một tình trạng còn đáng sợ hơn: Ajax không biết mình sẽ trông như thế nào khi bước ra đường pitch. Mùa trước là một vòng xoáy thực sự. Ajax sa thải HLV trưởng hai lần, nhưng mỗi lần thay người lại không tạo ra sự cải thiện. John Heitinga, Fred Grim rồi Óscar García, mỗi người đều có lý do để được bổ nhiệm, nhưng không ai đủ thời gian và sự ổn định để xây dựng lại điều cơ bản nhất. Kết quả là những trận đấu của Ajax biến thành trò may rủi. Heitinga đã có những thời điểm tạo ra cảm giác tích cực, nhưng sự non kinh nghiệm ở các trận cầu lớn khiến đội bóng dễ vỡ. Fred Grim đến trong bối cảnh khẩn cấp và chỉ giữ vai trò tạm quyền, nên không thể là lời giải dài hạn. Óscar García có ý tưởng chiến thuật nhưng không đủ thời gian để áp đặt lên cả một tập thể đang mất phương hướng. Sau tất cả, các cầu thủ Ajax rơi vào trạng thái mà Berghuis gọi là heads or tails, tức là phụ thuộc vào việc đồng xu rơi nghiêng về phía nào. Đó là một cách nói đầy hình ảnh nhưng cũng rất chính xác. Trong bóng đá đỉnh cao, sự khác biệt giữa chiến thắng và thất bại không phải lúc nào cũng nằm ở đẳng cấp cầu thủ. Nó nằm ở việc đội bóng có biết mình cần làm gì trước khi trận đấu bắt đầu hay không. Khi một đội bóng không có kế hoạch rõ ràng, mọi đường chuyền đều có thể trở thành rủi ro, mọi áp lực đều có thể trở thành sự hỗn loạn. Giờ đây, dưới thời Míchel Sánchez, Berghuis cảm thấy Ajax đã có điều khác biệt. Anh không còn lo lắng về việc đội bóng của mình sẽ chơi theo phiên bản nào. Anh tin rằng nếu làm đúng những gì đã tập luyện, Ajax sẽ thắng, và đội bóng sẽ sống đúng với kỳ vọng của chính mình. Điều này không có nghĩa là Míchel Sánchez đã tạo ra một cỗ máy hoàn hảo. Bóng đá luôn chứa đựng những biến số khó lường. Nhưng sự khác biệt mà Berghuis mô tả nằm ở chỗ các cầu thủ không còn phải tự mò mẫm. Họ biết mình đang phòng ngự theo cách nào, pressing ở đâu, triển khai bóng ra sao. Khi kế hoạch đủ rõ ràng, cầu thủ có thể tập trung vào việc thực hiện thay vì tự hỏi đồng đội của mình sẽ di chuyển đến đâu. Hè vừa qua, Ajax tiếp tục có những biến động về nhân sự. Viktor Tsygankov được đưa về ở giai đoạn cuối kỳ chuyển nhượng, một bản hợp đồng cho thấy tham vọng của đội bóng nhưng đồng thời cũng đặt dấu hỏi về vị trí của Berghuis. Tiền vệ người Hà Lan ghi một bàn và có hai đường kiến tạo trước Telstar, nhưng sự cạnh tranh từ Tsygankov sẽ khiến vai trò của anh trở nên khó đoán hơn. Berghuis có thể chọn cách lo lắng trước viễn cảnh bị thay thế. Thay vào đó, anh nói về một mục tiêu lớn hơn: làm sao để Ajax trở lại đúng với bản sắc của mình. Anh không coi chuyện vô địch hay không là thước đo duy nhất. Điều anh muốn là một Ajax cạnh tranh thực sự, là một đội bóng khiến đối thủ cảm thấy mình yếu hơn ngay cả khi tỷ số chưa phản ánh điều đó. Anh muốn khán giả tự hào về đội bóng và muốn Ajax thoát khỏi cảm giác mong manh của đội bóng phụ thuộc vào phong độ ngày hôm đó. Có một điều thú vị trong cách nói của Berghuis. Anh không hạ thấp tầm quan trọng của danh hiệu, nhưng anh đặt câu hỏi về cách mà Ajax có thể đạt được danh hiệu. Với anh, danh hiệu chỉ là hệ quả của một quá trình đúng đắn. Nếu Ajax không có sự rõ ràng trên sân, nếu các cầu thủ không biết mình đang chơi vì điều gì thì ngay cả một trận thắng cũng chỉ là may mắn. Ngược lại, nếu Ajax trở lại đúng bản sắc, nếu đội bóng kiểm soát được trận đấu và khiến đối phương phải thích nghi với mình, danh hiệu sẽ tự tìm đường đến. Quan điểm của Berghuis có thể khiến một số người cảm thấy thiếu tham vọng, nhất là khi Jordi Cruyff vẫn liên tục nhấn mạnh rằng Ajax phải đua vô địch. Nhưng thực ra, cách nói của Berghuis không hề thiếu tham vọng. Nó phản ánh một sự trưởng thành có được từ những năm tháng chứng kiến Ajax đi qua cả vinh quang lẫn khủng hoảng. Danh hiệu đến và đi, nhưng một đội bóng chỉ thực sự mạnh khi nó có được sự ổn định từ bên trong. Người hâm mộ Ajax có quyền đòi hỏi nhiều hơn một lối chơi đẹp. Họ muốn thấy đội bóng của mình giành chiến thắng. Nhưng nếu nhìn lại lịch sử của Ajax, những gì khiến CLB này trở nên đặc biệt không chỉ là các danh hiệu. Đó là cách Ajax chơi bóng với một triết lý rõ ràng, là cách các cầu thủ trẻ được trao cơ hội trong một hệ thống được xây dựng bài bản. Khi hệ thống sụp đổ, Ajax chỉ còn là một cái tên lớn với những cá nhân rời rạc. Berghuis đã trải qua cảm giác đó. Anh từng là một phần của những đội bóng có thể chơi hay vào ngày thường nhưng lại biến mất vào những thời điểm quyết định. Anh hiểu rằng bóng đá đỉnh cao không tha thứ cho sự mơ hồ. Một đội bóng không có kế hoạch có thể thắng bất cứ ai trong một trận đấu, nhưng sẽ rất khó để duy trì đẳng cấp qua cả một mùa giải. Míchel Sánchez mang đến cho Ajax một điều mà các HLV trước đây không làm được trong thời gian ngắn: một cảm giác an toàn về chiến thuật. Không phải lúc nào Ajax cũng sẽ chơi hay, nhưng các cầu thủ biết họ đang làm gì. Điều này nghe có vẻ đơn giản nhưng lại vô cùng quan trọng. Khi cầu thủ không phải lo lắng về việc đồng đội sẽ đứng ở đâu, họ có thể tập trung vào việc xử lý bóng tốt hơn. Khi một đội bóng biết cách thoát pressing bằng những đường chuyền ngắn, họ sẽ tự tin hơn trước những đối thủ mạnh. Tuy nhiên, cũng cần phải nhìn nhận một cách tỉnh táo. Việc Berghuis nói rằng danh hiệu không phải là điều kiện tiên quyết có thể trở thành một con dao hai lưỡi. Trong một môi trường khắc nghiệt như Ajax, nơi truyền thông và người hâm mộ luôn đặt tiêu chuẩn rất cao, một tuyên bố như vậy có thể bị hiểu là sự an phận. Nếu Ajax bắt đầu mùa giải với suy nghĩ chỉ cần cạnh tranh chứ không cần vô địch, liệu họ có đủ khát khao để vượt qua những thời điểm khó khăn hay không? Bóng đá Hà Lan luôn có những đội bóng chơi hay nhưng không giành được danh hiệu. Và ngược lại, có những đội bóng giành chiến thắng dù không thực sự thuyết phục. Ranh giới giữa hai điều này rất mong manh. Berghuis dường như đang cố gắng xây dựng một thước đo khác cho thành công của Ajax, một thước đo dựa trên cảm giác làm chủ trận đấu hơn là kết quả cuối cùng. Điều đó có thể đúng về mặt triết lý, nhưng bóng đá hiện đại lại vận hành theo cách tàn nhẫn hơn. Một HLV có thể xây dựng lối chơi tốt trong nhiều tháng, nhưng nếu kết quả không đến, chiếc ghế của ông ta vẫn sẽ bị đặt dấu hỏi. Míchel Sánchez cần thời gian để thực sự định hình Ajax, nhưng lịch sử của CLB này cho thấy thời gian là thứ xa xỉ nhất. Vì vậy, phát biểu của Berghuis có thể được xem là một thông điệp gửi đến ban lãnh đạo: hãy kiên nhẫn với quá trình, đừng chỉ nhìn vào bảng tỷ số. Câu chuyện của Ajax mùa này không chỉ nằm ở việc họ có thể vô địch hay không. Câu chuyện nằm ở việc họ có thể tìm lại được niềm tin vào chính mình hay không. Berghuis từng bước vào nhiều trận đấu với cảm giác như đang chơi trò may rủi. Giờ đây, anh có thể cảm nhận được một con đường rõ ràng hơn. Liệu con đường đó có dẫn đến danh hiệu hay không thì chưa ai biết chắc. Nhưng ít nhất, Ajax đã không còn đi trong bóng tối. Có một câu nói mà những người làm bóng đá lâu năm thường nhắc đến: một tập thể không sụp đổ chỉ vì một trận thua, nó sụp đổ khi người ta không còn biết mình đang chơi vì điều gì. Ajax đã trải qua giai đoạn tăm tối đó. Giờ đây, dưới thời Míchel Sánchez, họ đang bắt đầu tìm lại câu trả lời. Berghuis có thể không phải là nhân vật trung tâm trong mọi kế hoạch của HLV, nhưng anh vẫn đủ tinh tế để nhận ra điều quan trọng nhất đang thay đổi. Sự cạnh tranh của Tsygankov sẽ là một bài kiểm tra thú vị. Berghuis sẽ phải chứng minh rằng anh vẫn có giá trị trong một đội bóng đang được xây dựng lại. Nếu anh làm được điều đó, Ajax sẽ có thêm một lựa chọn chất lượng ở hàng tiền vệ. Nếu không, Berghuis vẫn có thể đóng vai trò quan trọng trong phòng thay đồ bằng chính sự từng trải của mình. Dù ở vai trò nào, anh vẫn đang cho thấy một thái độ đáng trân trọng: đặt lợi ích của tập thể lên trên những toan tính cá nhân. Cuối cùng, Ajax không cần phải vội vàng tuyên bố chấm dứt khủng hoảng. Một vài trận thắng trước những đối thủ yếu hơn chưa nói lên điều gì. Nhưng khi một cầu thủ giàu kinh nghiệm như Berghuis bắt đầu nói về sự rõ ràng trong kế hoạch thi đấu, đó là một tín hiệu tích cực. Bóng đá đôi khi không cần những cuộc cách mạng lớn lao, chỉ cần một người chỉ ra con đường và những người còn lại tin vào con đường đó. Ajax đang tìm lại chính mình theo cách lặng lẽ. Những phát biểu của Berghuis có thể không tạo ra những dòng tít giật gân, nhưng chúng phản ánh một sự thật quan trọng: niềm tin đang trở lại. Và khi niềm tin đã trở lại, những điều lớn lao khác sẽ đến. Một thời đại không chết vì một trận thua. Nó chỉ chết khi người ta ngừng tin vào kế hoạch của mình. Ajax đang chứng minh rằng họ vẫn còn niềm tin vào con đường phía trước, và đó chính là điều đáng quý nhất trong giai đoạn tái thiết này.