Hà Nội chọn Lào Cai, và vòng bảng hóa thành phòng chờ

Phút giữa set 1, bảng điện tử nhảy điểm cho HCĐG Lào Cai. Hà Nội vừa đánh rơi thế dẫn mà họ giữ gần suốt hai phần ba set. HLV Nguyễn Tuấn Kiệt không đứng dậy ngay. Ông giơ một tay xin hội ý, chờ trọng tài công nhận, rồi mới bước ra vạch kỹ thuật. Cả đội đi vào vòng tròn. Không ai nói to. Một trợ lý cầm bảng, vẽ hai mũi tên rồi gạch đi một đường. Bốn mươi giây sau, Hà Nội trở lại sân với sơ đồ chắn khác hẳn.

Từ điểm đó đến hết set, HCĐG Lào Cai chỉ ghi thêm bốn điểm. Hà Nội thắng 25-21.

Cái hội ý ấy không phải một pha chữa cháy. Nó là một mệnh lệnh đã được chuẩn bị từ trước, chờ đúng thời điểm để phát ra.

Tôi ngồi ở khu vực báo chí, ngang tầm băng ghế dự bị của Hà Nội trong trận bán kết chiều 24 tháng 10. Thứ tôi để ý không phải điểm số, mà là nhịp thở của đội bóng lúc bị dẫn ngược. Không ai cúi đầu. Không ai quay sang ban huấn luyện chờ chỉ dẫn. Đó là dấu hiệu của một đội đã được chuẩn bị cho tình huống xấu nhất, không phải một đội đang hoảng.

Hà Nội bước vào vòng bảng với tư cách đội vừa lên hạng, nhưng là đội vừa lên hạng được đầu tư mạnh nhất trong lịch sử câu lạc bộ. Tám trận đầu, họ toàn thắng. Chắn tốt, phát bóng áp lực, và Brankica Mihajlovic gần như không phải gánh quá hai mươi lăm điểm mỗi trận. Sáu trận cuối, họ thua năm. Kết quả là vị trí thứ tư, nghĩa là gặp đội nhất bảng HCĐG Lào Cai ngay tại bán kết.

Dư luận đọc chuỗi trận đó theo hướng khác: Hà Nội chọn đối thủ. Một đội toàn thắng tám trận rồi đột nhiên thua năm trong sáu, lại thua đúng vào giai đoạn có thể điều chỉnh thứ hạng, thì bảng thống kê tự nó đã là một lời buộc tội. Nhưng đọc một chuỗi trận như đọc một bản hợp đồng, tôi chỉ thấy một điều: không ai chứng minh được ý đồ, và cũng không ai phủ nhận được hiệu quả.

Cánh cửa phòng họp báo không bao giờ mở rộng, chỉ đổi hướng. Sau mỗi trận thua cuối vòng bảng, phát ngôn từ Hà Nội đều xoay quanh chuyện giữ chân, thử nghiệm đội hình, phân phối sức. Không ai nói thẳng đích đến. Nhưng hướng của cánh cửa thì rõ: họ muốn gặp Lào Cai.

Và họ gặp Lào Cai.

Set 1, Hà Nội dẫn trước trong phần lớn thời gian. Lối chơi rất cụ thể: phát bóng nhắm vào vị trí số 5 của đối phương để ép chuyền hai đẩy bóng ra biên, rồi dùng chắn giữa bịt đường chéo. HCĐG Lào Cai mất nhịp tấn công nhanh, buộc phải đánh bóng cao. Khi Lào Cai vừa vượt lên, Hà Nội lập tức hội ý. Mục đích kép: điều chỉnh sơ đồ chắn, và làm nguội mạch hưng phấn của đối phương. Sau hội ý, Lào Cai ghi thêm bốn điểm, Hà Nội ghi mười. Set kết thúc 25-21.

Set 2 mới là set đáng đọc.

Hà Nội dẫn 5-1 rồi tự đánh rơi. Phát bóng hỏng ba lần liên tiếp, chắn bị đánh bẫy ở hai tình huống bóng hai, và bên kia là một chuỗi phản công. Từ 5-1, tỷ số thành 9-16. Bảy điểm cách biệt trong một set đấu tới 25, ở bán kết, trước một đội nhất bảng.

Đó là lúc đẳng cấp lên tiếng, và nó lên tiếng theo cách rất cụ thể chứ không bằng cảm hứng. Mihajlovic chuyển sang đánh ở vị trí số 2, nhận bóng cao hơn, khai thác khoảng trống giữa chắn biên và chắn giữa của Lào Cai. Cô ghi liên tiếp, có pha đánh vào tay chắn để ăn điểm, có pha đập chéo sân. Lê Thanh Thúy ở giữa lưới chắn đôi hai lần liên tiếp đúng vào đường đánh quen thuộc của đối phương, rồi tấn công nhanh ở vị trí số 3. Chuỗi điểm của Hà Nội kéo dài, và HCĐG Lào Cai không cắt được.

Đó là khác biệt lớn nhất giữa hai đội trong cả trận. Hà Nội có người bẻ gãy chuỗi điểm của đối phương. Lào Cai thì không.

Set 2 kết thúc 25-22 cho Hà Nội, sau khi bị dẫn bảy điểm. Sang set 3, tâm lý đã đổi chủ hoàn toàn. Hà Nội giữ nguyên bài phát bóng vào vị trí số 5, buộc Lào Cai phải đổi người và đổi cả nhịp chuyền hai. Đội nhất bảng mất tự tin ở những tình huống bóng quyết định, chuyền hai do dự trước bóng cao, và khoảng cách cứ thế giãn ra. 25-17. Trận bán kết khép lại theo đúng nghĩa một chiều.

Bản lĩnh của Hà Nội không nằm ở khả năng giữ lợi thế. Nó nằm ở chỗ họ biết cách tự đẩy mình vào thế khó rồi thoát ra bằng một phương án đã tập trước.

Câu chuyện Hà Nội chọn đối thủ nghe rất thuyết phục, và nó có lợi cho cả hai bên. Hà Nội được khoác thêm một lớp hào quang của kẻ tính trước ba bước. HCĐG Lào Cai có một lời giải thích gọn gàng cho thất bại: họ thua vì đối phương chơi một ván cờ, không phải vì mình yếu hơn. Điểm mù nằm ở chỗ khác. Một đội bỏ sáu trận để học cách thua sẽ mang theo thói quen đó vào trận đấu mà thua là hết mùa. Phong độ không phải công tắc đèn. Bạn không thể tắt nó suốt sáu trận, bật lại đúng một buổi chiều và tin rằng nó sẽ sáng đủ lâu.

Với Lào Cai, vấn đề không nằm ở kỹ thuật. Họ đứng nhất bảng bằng sự ổn định, nhưng sự ổn định đó được xây trên một lịch thi đấu chưa từng buộc họ phải đóng một set từ thế bị dẫn trước một đội có nhà vô địch thế giới trong đội hình. Cái họ thiếu là người kết thúc. Một cầu thủ có thể nhận bóng cao ở 16-16 và dứt điểm, không cần biết ai bên kia lưới. Không có người đó, mọi chuỗi điểm của đối phương đều trở thành một vết nứt không thể vá.

Loạt trận cuối vòng bảng cho thấy ai đứng vững và ai chỉ đang giữ ghế. Hà Nội đứng vững, nhưng cách họ đứng vững đắt hơn vẻ ngoài. Mỗi kỳ chuyển nhượng là một ván bài, nhưng tôi không tin vào may mắn, và ở đây cũng vậy: tôi không tin vào một kịch bản được dàn dựng hoàn hảo. Tôi tin vào thứ tôi nhìn thấy bằng mắt mình ở hàng ghế thứ ba — một đội biết chính xác mình phải làm gì khi bị dẫn 9-16, và một đội không biết.

Trận chung kết sẽ là phép thử khác hẳn. Ở vòng bảng, Hà Nội được phép thua. Ở chung kết, bảy điểm cách biệt là đủ để kết thúc một mùa giải. Công tắc bật được thì cũng kẹt được, và một đội đã tập quá nhiều bài lội ngược dòng sẽ có lúc cần đến nó nhiều hơn mức an toàn.

HCĐG Lào Cai vẫn chờ lần đầu tiên chạm tay vào chức vô địch quốc gia. Hà Nội thì đã đứng ở cửa. Thứ quyết định mùa giải này sẽ không nằm ở việc ai mạnh hơn, mà ở việc ai giữ được cái đầu lạnh trong bảy phút cuối của set cuối cùng.